CNC-experts bij NTS Norma Drachten verleggen de grens van maakbaarheid

Geplaatst op door Precision components. De leestijd is ongeveer 8 minuten.

Janko Bijlsma is CNC-programmeur en operator bij NTS Norma in Drachten. Daar werkt hij samen met zijn neef Sybren From die door toedoen van Janko al op jonge leeftijd een grote passie ontwikkelde voor het vakgebied en zich ontwikkelde tot CNC-frezer. Wat hen beiden drijft, is de uiterste precisie en hoge complexiteit die met het freeswerk gepaard gaan. In Drachten wordt wat schijnbaar onmogelijk lijkt vaak toch gerealiseerd. “We maken hier het kleinste van het kleinste. Componenten die op de grens van maakbaarheid liggen.”

“Ik werk sinds 2007 bij NTS Norma in Drachten,” vertelt Janko: “daarvoor werkte ik als CNC-frezer voor Philips. Bij NTS houd ik me bezig met frezen en ben ik programmeur van meerassige machines en draai-frees combinaties in de daarvoor bedoelde software TopSolid. Dat doe ik meestal op de zaak maar af en toe werk ik vanwege de gezondheidscrisis vanuit huis.

Specialisatie in kleine componenten en onderdelen

“In Drachten maken we in principe alles wat klein en compact is. Dat doen we met zo’n honderd man. Net als bij onze vestiging in Hengelo gaat het hier om hoge precisie maar in Hengelo betreft het grotere producten. In Drachten maken wij alleen hele kleine onderdelen met uiterste precisie. De producten die wij hier maken hebben soms features met een grootte van 0,3mm of zelfs kleiner.”

Ultieme precisie op de grens van maakbaarheid

“We maken hier het kleinste van het kleinste,” vervolgt Sybren. “Het gaat dan bijvoorbeeld om onderdelen van rond 9mm waarin we gaatjes maken van 0.15mm, met een cilindriciteit ofwel tolerantie van 2 micron tot 3 micron en met gereedschappen van slechts 0,1mm. Die ultieme precisie maakt het werk voor mij heel mooi. De grootste uitdaging zit in de producten die heel moeilijk haalbaar zijn en op de grens van maakbaarheid liggen.”

Alles op alles zetten om het schijnbaar onmogelijke te realiseren

“Negen van de tien vragen zitten op de rand van het maakbare. Dat geeft de complexiteit ook direct aan.” vult Janko aan. “Van de tien zijn er vijf waarbij het niet altijd direct lukt maar vaak lukt het op een later moment wel. Als je zo’n schijnbaar onmogelijke vraag krijgt, zet je alles op alles om het toch gedaan te krijgen. Je gaat in gesprek met machineleveranciers en gereedschapsleveranciers, doet grondig onderzoek en soms spar je met elkaar en iedere keer vul je je rugzakje met ervaring en expertise voor toekomstige vragen. Dat is precies wat het zo leukt maakt.”

Doorzettingsvermogen resulteert in mooie resultaten

“Een mooi voorbeeld van wat ooit een onmogelijke vraag leek, is een product dat we nu in massaproductie hebben. Het betreft een klein onderdeeltje met gleufjes van 0.3mm waarvoor we de 3-assige freesmachine en draadvonker voor gebruikten. Nu worden deze producten volledig gefreesd op een 5-assige freesmachine. Toen we de vraag voor de eerste keer kregen, leek het bijna onmogelijk. We hebben met allerlei machine- en gereedschapsleveranciers overlegd en diverse leveranciers hebben getest of het kon maar in eerste instantie zonder resultaat. Uiteindelijk hebben we een machineleverancier gevonden wiens machine het wel kon en nu hebben we twee machines draaien die 24/7 draaien om dat specifieke onderdeel te produceren. Binnenkort volgen nog twee machines. Met wat in eerste instantie onmogelijk leek, behalen we nu een hele mooie omzet.”

Continu leerproces door pionieren, sparren, experimenteren en inwinnen expertise

“Je bent hier continu aan het pionieren, experimenteren, sparren met collega’s en leveranciers en aan het overleggen met klanten die een eigen expertise inbrengen en je creativiteit prikkelen. Door dat proces ben je op een gegeven moment toch in staat om dingen te doen die je eerder onmogelijk achtte. Het is een continu leerproces. Soms heb je echt een mission impossible. Dan geef je aan de klant aan dat het op dit moment niet gaat lukken maar misschien op een later moment wel weer.”

Variatie in producten en materialen en onderscheidend zijn, is wat het mooi maakt

“Wanneer we zo’n aanvraag krijgen, brengt de klant allereerst zijn eigen expertise in. Samen kijk je kritisch naar de tekening en stel je bijvoorbeeld toleranties ter discussie of ga je in gesprek over een constructie. Soms worden we ook betrokken bij de eindtoepassing van een component. Dat is machtig interessant. Dan kunnen we de discussie over hoe we iets kunnen maken ook het best voeren. Het liefst bewerken we bijzondere materialen zoals titanium, hittebestendige legeringen of geharde materialen. Maar soms ook molybdeen of niobium dat wordt gebruikt in machines voor kankerbehandeling. De variatie van producten en materialen maakt het leuk. Het is mooi om aan iets te werken waarin je kunt onderscheiden.”

Kruisbestuiving, doorzettingsvermogen en blijven testen, brengt je verder

“Bij een start van zo’n project zijn alle betrokkenen aanwezig, zowel extern als intern en dat is fijn,” vervolgt Sybren. “Het is ook heel prettig om te kunnen samenwerken met collega’s die je op andere gedachten brengen. Ik probeerde bijvoorbeeld een onderdeel te bewerken voor de productie van een stent. In dit product zat een hoog getolereerde afronding die ik niet voor elkaar kreeg. De gouden tip van een collega was: ‘pak het product eens in met klei, dan verbeter je de stabiliteit van het product’. Dat werkte. Door kruisbestuiving, doorzettingsvermogen en blijven testen, krijg je uiteindelijk heel veel voor elkaar. Zo heb ik het laatst voor elkaar gekregen om een gaatje te maken van 0.15mm en 0,8mm diepte. Dat is echt wel een doorbraak.”

Ultramoderne werkplaats in Drachten gevuld met hightech machines

“Ik werk inmiddels acht jaar bij NTS en leer nog iedere dag. Ik kwam in contact met NTS toen ik 14 jaar was en een stage moest kiezen. Janko is mijn oom en hij stelde voor dat ik wel stage kon lopen bij NTS. Mijn eerste reactie was: ‘wat heb ik daar te zoeken?’ Ik stelde me een vieze werkplaats voor met mannen met vuile overals en vieze handen. Maar niets bleek minder waar. Wat ik aantrof leek meer op een ultramodern laboratorium gevuld met allerlei hightech machines. De stage beviel me uitstekend en op mijn 16e ben ik bij NTS begonnen in een opleiding waarbij ik werken combineerde met leren.”

Beland in een sector waarvan ik niet wist dat het bestond

“Door de stage ben ik beland in een baan in een sector waarvan ik niet eens wist dat die bestond. Ik had op het vmbo voor elektro gekozen maar daar had ik uiteindelijk heel weinig mee. Tijdens mijn leerwerktraject heb ik achtereenvolgens mbo-2 machinebankwerker fijnmechanisch behaald in twee jaar en daarna heb ik in twee jaar mbo-3 CNC-verspanen afgerond. Daarna heb ik nog twee jaar een mbo-4 opleiding verspaningstechnologie gevolgd in Hengelo. Nu ben ik CNC-frezer op onder meer de vijf-assige freesmachine.”

Bewerkingen programmeren in TopSolid

“We werken met heel uiteenlopende machines. Zo hebben we een aantal drie-assige freesmachines, een aantal vijf-assige freesmachines, vier draai- en freescombinaties en een aantal standaard CNC-draaibanken. Ik gebruik TopSolid om de machines in te programmeren. Daarin maak je eigenlijk een digitale weergave van de werkelijkheid waarin je aangeeft: ‘ik wil hier een hoekje uithalen, daar een gaatje inboren en ga zo maar door.’ De machine doet dan precies wat is ingevoerd. Het enige wat je handmatig moet doen is het opspannen van het materiaal en het instellen van de machine. Daarna controleer je je producten met meetgereedschappen, meetmachines en met behulp van microscopen”

Database met bewerkingen en gereedschappen

“Voor alle freesmachines en draai- en freescombinaties gebruiken we dezelfde software. Janko heeft die software in beheer. Omdat iedereen in dezelfde software werkt, kun je elkaar dus ook helpen. Zo heb ik laatst een freesje van 0,2mm met diamantcoating laten komen uit Azië. Dan geef ik door aan Janko welk gereedschap het is en hij maakt deze dan aan in de software. Zo bouwt hij een hele grote database op aan gereedschappen, hulpgereedschappen en spanmiddelen.”

Ruimte, contact en waardering maken NTS onwijs leuk bedrijf

“Dat je bij NTS de tijd en ruimte krijgt om dingen te testen en uit te proberen is wat het werk zo mooi maakt. Zo’n frees is daar een voorbeeld van”. Dat beaamt Janko volledig: “het keer op keer uit de bocht kunnen vliegen, het contact met je omgeving, de ruimte die je ervoor krijgt en de waardering maken NTS Norma in Drachten een onwijs leuk bedrijf om voor te werken. Tegen mensen die interesse hebben in het werk bij NTS zou ik zeggen om vooral eens een keer langs te komen. En tegen de jonge generatie: ‘kom eens proeven, kijk en draai een dag mee want mee dan zie je en ervaar je wat er bij ons werk komt kijken en hoe leuk het is.”

Meer weten?

Neem contact met ons op via het formulier

Neem contact op